KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİNİN NESLİ TÜKENME TEHLİKESİ İLE KARŞI KARŞIYA

Karadeniz’in zorlu coğrafi ve iklim şartlarına uyum sağlayan, iri cüssesi ve güçlü koruma içgüdüsüyle tanınan Karadeniz çoban köpeği, yıllar boyunca sürü sahiplerinin en önemli koruyucuları arasında yer aldı. Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin’in yüksek kesimlerinde yoğun kar yağışında ve şiddetli yağmurda dahi sürüyü terk etmeyen, kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı sürüleri koruyan köpekler, zamanla bölgedeki hayvancılık alışkanlıklarının değişmesiyle önemini kaybetti. Kafkas çoban köpekleriyle tarihî bağı bulunan bu yerel köpekler, Sovyetler Birliği döneminde 1940’lı yıllarda bekçilik ve savaş amaçlı geliştirilen köpeklerden farklı olarak sürü koruma görevine odaklanan özellikleriyle öne çıkıyor.
Doğu Karadeniz çoban köpeğinin sayısının azalmasında bölgeye Kangal köpeklerinin girmesi ve sürü sahiplerinin bu ırka yönelmesi etkili oldu. Farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler sonucunda yerel köpeklerin genetik ve karakteristik özellikleri zamanla değişirken, orijinal özelliklerini taşıyan köpeklerin sayısı yaklaşık 50’ye kadar geriledi. Özellikle dişi köpek bulmakta yaşanan sıkıntı, ırkın devamlılığı açısından önemli bir sorun oluşturdu. Doğu Karadeniz çoban köpeklerinin korunması için çalışma yürüten yetiştiriciler, ırkın yok olmaması için acil adım atılması gerektiğini belirtti.
"Bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz"
Doğu Karadeniz’e özgü yerli köpek ırklarının yetiştiricisi aynı zamanda Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin neslinin tükenme noktasına geldiğini dile getirerek, "Samsun’dan Artvin’e kadar olan bölgede bu köpekler varyasyon gösteriyorlar. Bunların geçmişi Kafkas çoban köpeklerine dayanıyor. Lakin Kafkas dediğimiz zaman Sovyetlerin 1940’lı yıllarda alıp bekçilik aşamasında geliştirdikleri ve savaş köpeği oluşturdukları köpeklerle karıştırmamak gerekiyor. Karadeniz çoban köpekleri Rusların savaşlarla kullandıkları köpeklerin ataları oluyor. Bunlar zamanında bizim bölgemizden veya kendi bölgelerinden geçmiş köpekleri alarak belirli çalışmalar yapılarak savaş köpekleri haline getirmişler. Burada kalan köpekler tamamen sürüye odaklı görev yapıyorlar. Karadeniz bölgesi yağışlı, nemli, rutubetli bir alan. Karadeniz çoban köpekleri kar yağışında bile sürüyü bırakıp gitmiyor. Bunların bir benzerleri Kars çoban köpekleri oluyor. Bunlardaki ayrımı çok tecrübeli insanlar ayırt edebilir. Biz bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz. Artık Karadeniz bölgesinde eskisi gibi bu köpeklere ilgi yok. Bunun bir sebebi Kangal köpeğinin Karadeniz bölgesine girişi oluyor. Sürü sahiplerinin Kangal köpeğine yönelmesiyle bu köpeklerin bir değeri ve genetik olayı son buldu. Farklı ırkların araya girmesi bozulmalara neden oldu. Eşleşmelerin doğru olmamasından dolayı nesli tükenme noktasına geldi. Şu anda Karadeniz bölgesinde 50 civarında bu köpeğin orijinali bulunuyor. Bir an önce koruma altına alınarak üretilmesi, geliştirilmesi ve tescil yapılması gerekiyor. İlk önce üreterek çoğaltmak ve sonrasında ırk standartlarının belirlenmesi lazım" dedi.
"Risk her geçen gün büyüyor"
Irkın geleceği için acil adım atılması gerektiğini vurgulayan Ergün, "Bunlar 70 kilogramın üzerinden hayvanlar. Yoğun tüy ve keçe yapısına sahipler. En büyük avantajı yoğun kar ve yağmurda sürüden hiç ayrılmıyorlar. Onun için cüssesi; gelebilecek ayı, kurt gibi yabani hayvanları püskürtmesinden dolayı artı bir avantaj sağlıyor. Gerçekten bizim bölgemize uygun köpekler. İnşallah eski kıymeti bilinir. 150-200 senedir bu köpekler çoban arkadaşlarımıza yaverlik ediyorlardı lakin yavaş yavaş yok olmaya başladı, kıymeti bilinmiyor. Erkek köpek popülasyonu biraz daha fazla ama dişi köpek bulma noktasında sıkıntı yaşamaktayız. Bulunmuyor ve sürü sahipleri dişi köpeği çok fazla tercih etmiyorlar. İnşallah kısa sürede toparlar. Şuan için tescil çalışması başlatılmadı. Biz davet ediyoruz, bu işle ilgilenenler gelip baksınlar. Biz bununla uzun yıllardır uğraşıyoruz ama belli bir yere kadar gelebildik. İnşallah bu ırkı kurtarabiliriz. Risk her geçen gün büyüyor. Bir an önce belli köpekleri toplayarak genetik havuzunu geliştirerek üretim yapmak gerekiyor" ifadelerini kullandı.

KARADENİZ'İN ZORLU COĞRAFİ VE İKLİM ŞARTLARINA UYUM SAĞLAYAN, İRİ CÜSSESİ VE GÜÇLÜ KORUMA İÇGÜDÜSÜYLE TANINAN KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİ, YILLAR BOYUNCA SÜRÜ SAHİPLERİNİN EN ÖNEMLİ KORUYUCULARI ARASINDA YER ALDI.

DOĞU KARADENİZ ÇOBAN KÖPEKLERİNİN KORUNMASI İÇİN ÇALIŞMA YÜRÜTEN YETİŞTİRİCİLER, IRKIN YOK OLMAMASI İÇİN ACİL ADIM ATILMASI GEREKTİĞİNİ BELİRTTİ.

SAMSUN’DAN ARTVİN'E KADAR DOĞU KARADENİZ'İN YÜKSEK RAKIMLI YAYLALARINDA YETİŞTİRİLEN VE SÜRÜLERİN KORUYUCUSU OLARAK BİLİNEN KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİ, YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA KALDI. BİR DÖNEM YAYLALARDA SÜRÜLERİN VAZGEÇİLMEZ KORUYUCUSU OLAN KÖPEKTEN BÖLGEDE YAKLAŞIK 50 TANE KALDIĞI TAHMİN EDİLİYOR.

DOĞU KARADENİZ'E ÖZGÜ YERLİ KÖPEK IRKLARININ YETİŞTİRİCİSİ AYNI ZAMANDA TRABZON ZERDAVA KÖPEĞİ DERNEĞİ BAŞKANI SERDAR ERGÜN, KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİNİN NESLİNİN TÜKENME NOKTASINA GELDİĞİNİ DİLE GETİRDİ.

ERGÜN, "FARKLI IRKLARIN ARAYA GİRMESİ BOZULMALARA NEDEN OLDU. EŞLEŞMELERİN DOĞRU OLMAMASINDAN DOLAYI NESLİ TÜKENME NOKTASINA GELDİ. ŞU ANDA KARADENİZ BÖLGESİNDE 50 CİVARINDA BU KÖPEĞİN ORİJİNALİ BULUNUYOR. BİR AN ÖNCE KORUMA ALTINA ALINARAK ÜRETİLMESİ, GELİŞTİRİLMESİ VE TESCİL YAPILMASI GEREKİYOR. İLK ÖNCE ÜRETEREK ÇOĞALTMAK VE SONRASINDA IRK STANDARTLARININ BELİRLENMESİ LAZIM" DEDİ.

BİR DÖNEM YAYLALARDA SÜRÜLERİN VAZGEÇİLMEZ KORUYUCUSU OLAN KÖPEKTEN BÖLGEDE YAKLAŞIK 50 TANE KALDIĞI TAHMİN EDİLİYOR.








