BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 18.10.2018 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
192
Dün
:
4633
Toplam
:
14608601
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
YOZGAT’IN SIĞIRI
capanoglukadir@yahoo.com.tr


Değerli okurlar, bu yazımda, benim çocukluk hatta ilk gençlik yıllarımdan anılarımdan kalan bir sosyal olayı bizden genç kuşaklara becerebildiğim kadarı ile anlatmak istedim.

Sığır denilince genelde inek ve öküz gibi büyükbaş hayvanlar akla gelir. Ama benim çocukluğumda sığır, Yozgat’ı bir baştan bir başa geçen yüzlerce inek, öküz ve camızlardan oluşmuş büyükbaş bir havyam sürüsü akla gelir.

Cennetmekân babamın memuriyeti dolayısıyla 1950li, 60lı, 70li yıllarda Yozgat’a yakın Amasya, Niğde, Dinar vs. gibi İç Anadolu’nun il ve ilçelerinde bulunmuştuk. Yozgat’ta yaşadığımız sığır olayı bunların hiç birinde yoktu.

Yozgat’ın çiftçilikle iştigal eden bazı büyük ailelerinin yakın köylerde büyük arazileri vardı. Bazı köylerin tamamı, bazılarının yarısı ve bir kısmı bu ailelerin mülkiyetindeydi. Bu ailelerin köylerde küçük ve büyük baş hayvanları da vardı. Köylerde arazisi olan olmayan herkesin Yozgat’ta büyük bahçeli evleri hatta konakları vardı. Bu büyük bahçeli evlerin bir köşesinde mutlaka tavuklar için yapılmış bir kümes ve atların ve büyükbaş hayvanların barındırıldığı ahırları bulunurdu. Köylerden bir getirisi olmayan bu ailelerin de ahırlarında en azından sağmalık bir adet ineği ya da camızı vardı. Bunlardan elde edilen süt, çocukları ya da torunları beslerdi.

Dedem Ceritzade Şükrü Efendinin Mutafoğlu mahallesinde köprünün başındaki evinin ahırında da bir tanesi mutlaka camız olmak şartı ile birkaç büyükbaş hayvanı olurdu. Ahırımız biraz büyükceydi (sonra ev oldu) çünkü dedemin özel faytonu için bir çift de at vardı. Dayılı köyünde iki katlı evi, binek olarak kullandığı atını koymak için küçük bir ahırı ve tarlaları vardı ama köyde büyük baş hayvan beslenmezdi.

Gelinlerinin (bizim eşlerimiz) hayran oldukları anneannem sabah 05 de kalkar, iki kız yardımcısı ile ahırdaki hayvanları sağar onları sığıra yetiştirirdi.

Yozgat’ın bu erken sessiz saatinde şehrin konumu itibariyle güney doğusundan kalkarak şehrin merkezinden geçip Şeker Pınara yani kuzey batısına doğru yüzlerce büyükbaş hayvan sokaklardan akarak gelirdi. Sığır sürüsü daha Ali Efendi Camisinin oralardayken sesi bize kadar gelirdi. Koçulunun fırının oraya gelince bizde hayvanları ahırdan çıkarır sürü önümüzden geçerken içine katardık. Katardık derken, koca bir kışı ahırda geçiren zavallı hayvanlar büyük bir keyifle arkadaşlarına katılırlardı.

Bu sığır sürüsünü n geçişi epey bir zaman sürerdi. Hayvan sayısını sorarsanız şimdi tahmin etmem çok zor ama şöyle tarif edebilirim. Bir kere, üç yüzden fazladır ama beş yüz kadar da olabilir mi diye düşünüyorum. Şimdi düşündüğünüz sayıyı dört ile çarpın, bu kadar ayağın kurak geçen yaz günleri nasıl bir toz kaldırdığını hayal edebilirsiniz. Bu toz birde akşam dönüşünde tekrarlanırdı tabi.

Şimdi lütfen Amerikan kovboy filmlerinde kovboy denilen atlı çobanların yönettiği sürüleri gözünüzde canlandırın. Bizim sığır sürüsünün başında bir çoban, tabi yaya olarak. Sürünün boyunca iki yanında yine birkaç çoban ve sonda bir çoban tabi ellerinde asaları ve yanlarında kangal ya da karabaş köpekleri ile. Sığır sürüsü o zamanki Yozgat’ın ancak iki fayton yan yana geçecek genişlikteki sokaklarında akarken eğer sokaktaysanız en yakı evin sokak kapısı kuytuluğuna sığınmanız şarttır. Yoksa vücudunuza ciddi hasarlar alabilirsiniz. Sığır araziye dağılıp otlamaya başlayınca köpekler de gölge buldukları yerlerde şekerleme yaparlardı. Onların asıl görevi akşamüzeri sürüyü toplamaktı. Göz alabildiğince uzaklara dağılan hayvanları o kadar kısa sürede toplarlar ki bu olayı mutlaka yaşamak gerekir.

Bu yüzlerce hayvan henüz betona teslim olmamış Yozgat’ın çevresindeki otlaklarda doyurulduktan sonra havanın kararmasına yakın tekrar şehrin içine doğru sürülürdü.

Kuzenim Halit Çapanoğlu (Amasya da idam edilen Çapanoğlu Halit Bey’in torunu ) şöyle anlatmıştı; “Senin babaannem Esma Hanımefendinin babası Hayrullah Efendi son Osmanlı meclis-i mebus anında milletvekiliyken Yozgat’ın batısında büyük araziler satın almış. O vakitler hiçbir şekilde kullanılmayan bu arazilerde Yozgat sığırının otlatılmasına izin vermiş.” Bknz. http://www.yozgatgazetesi.com/yazarlar.asp?yazar=37&yazi=2390

Akşamüzeri sığırın Yozgat’a dönüşü de muhteşem olurdu. Sığır daha dönmeden Kel Hasan içinde saç örgülü kurabiyeler olan arabası ile gelir bizde para almak için eve koşardık. Sürü daha Şeker Pınarındayken bunu hisseden ahırlardaki buzağılar, malaklar(manda yavrusu) ana özlemi ile bağırmaya başlarlardı. Bizde yola çıkar sığırın gelmesini beklerdik. Sürü evlerin önünden geçerken o evin hayvanı sürüden ayrılır açık tutulan kapıdan içeri girerdi. (Akşam olduğunda eve girmemiz için annelerimiz kaç kere çağırırdı.)

Bu sefer aksi yönde giden sürü yine arkasında büyük bir toz bulutu bırakarak yorgun çobanları ile gözden kaybolurdu.

Bu günkü Yozgat ‘mı? Yumurtayı bile marketten alıyor.

06.10.2018

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
HEYKEL-İ HAMAL VE İSTANBUL
Abdülkadir Bey,
Hamallık dünyanın en eski ve güç işlerinden biri. Hepsine Allah kolaylık versin. Dünyanın yükünü taşıyorlar. Edirne'de bir "süpürgeci" heykeli görmüştüm. Süpürgeci deyip geçmeyin, heykeli görünce zor zanaat olduğu anladım. Heykelin resmini İnternet'ten bulursunuz: "Edirne Süpürgeci Heykeli"

Çalı süpürgesi ile ev süpürmek de zor iştir. Başını örtüp ağzını burnunu bağlayıp, pencereyi açmalısın. Halı, süpürgenin eteği sık sık yıkanarak süpürülmelidir. Kar yağmışsa kürek kürek karı halının üstüne serperek süpürürseniz, halı pırıl pırıl olur. Büyük halıları çırpmak zordur. Bu durumda halı ters çevrilir, hamam tası da ters çevrilerek halının tersine incitmeden sürtülür. Halının tersinde bir iki gün yürümek önerilir.

Bu işler evin büyük kızı olarak bana düştüğü için işe başlayıp ilk maaşımı alınca, hemen eve bir "elektrik süpürgesi" almıştım.
Selam ve saygılar
Mehlika Filiz Ulusoy -- 15.04.2015 12:15
ABDESTSİZ EZAN VE CENAZE NAMAZI
Sayın Çapanoğlu, yazınız ilgimi çekti. Bitirdikten sonra bir kere daha okudum. Maalesef diyanet işlerimiz görevini yapamıyor. O görevini yapmayınca meydan cami hocalarına kalıyor. Onlarda her nasılsa bir yerlerden öğrendikleri hurafeleri aynen cemate aktarıyorlar. Bilhassa cenaze namazlarında yazın sıcağına kışın soğuna ve cenaze cemaatinin kültür seviyesine aldırmadan kabir azabından kabir sorgusundan mezardaki böceklerden aklına ne gelirse anlatıyor da anlatıyor. Yakın bir tarihte fenerbahçe kulübü başkanı Ali Şen beyefendi torununun cenaze namazında lafı gereksiz uzatan hocayı kes kes diyerek azarlamıştı. Müslümanlığı kuranda olmayan bir sürü şarta şurta bağlayarak milleti dininden soğuttular. Hep sormuşumdur kendime, İlahiyat fakültelerden mezun olan bunca insan mezun olduktan sonra ne iş yapar?
ŞİNASİ BARUTCU -- 28.03.2015 21:32
ABDESTSİZ EZAN VE CENAZE NAMAZI
Abdülkadir Bey,

İlgi çeken bir konu açtınız. Ben de iki satır daha söyleyeyim.
Benim anneannem dindar bir hanımdı. Hacca gitmek gibi bir isteği olmadı. "Bir müminin kalbine girmek Hacca gitmektir" derdi. Yedi yaşından, sekseni aşkın yaşta ölene kadar namazını kıldı ve orucunu tuttu. Eli açıktı, kötü söz söylemezdi. Benim on beş yaşındaki arkadaşlarımı bile ayakta karşılar ve uğurlardı. Misafirden "kuş gibi namazımı kılayım" diye, izin almadan namaza durmazdı. Beş torun büyüttü. Çok çalışkandı. "Üç gün yatak, dördüncü gün toprak" derdi ve bu dileği yerine geldi.
Bence işte bu Müslümanlıktır.

Saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 27.03.2015 11:51
ABDESTSİZ EZAN VE CENAZE NAMAZI
Yazınız çok hoş olmuş, beğendim, ancak kendimi de müslümanlığım konusunda eksik gördüm,yazdığınız konular hakkında çok boş kaldığımı hissettim :) .
Kimin, dini konularda ne söylediği hakkında, tatmin eksikliğimden ve bu konuların tartışmaya açık olamadığından, kendimi müslüman olarak göremeyeceksem en azından kendime müslüman olmayı yeğlerim diyorum,imkanlar çerçevesinde iyi insan olmayı,yalan söylememeyi,hiç bir canlıya zarar vermemem gerektiğini düşünüp ona uymaya çalışıyorsam,hacca gidemiyorsam ne yapmalı,nasıl düşünmeliyim,ben müslüman olamaz mıyım? veyahut bunları yaparsam başka bir dinin akaitlerine mi uymuş oluyorum, bilmediğim konularda bilgilenmek adına, etraftan duyduğum kakafoniler benim günah işlediğime mi delalet eder? İşin içinden çıkamadım ayrıca müslüman görülen insanların,gurupların,devletlerin başka dine inananlara mutlaka zarar vermesi mi gerekiyor,bu nasıl iştir,bu yola girenler geri dönmüyor ve müslüman olarak eksiklerini tamamlamak adına hatırlayamadığı bir ayet yüzünden kafası kesiliyorsa,kafa kesen nasıl müslüman oluyor? Bu din farklılıkları yüzünden dünyamızı terk mi etmemiz gerekiyor,nerede yaşayacağız ya da yaşamaya hakkımız yok mu,bunu nereden bileceğiz? Velhasılı aklım karıştı. Bir ölünün cenazesini taşıyamazsam,cenaze namazını en azından kalabalık etmek adına kılamayacaksam benim insanlara karşı yapacağım son vazifelerim olmayacak mı?
Çok mu soru sordum? Ben mütedeyyin bir müslüman olarak eksiklerimi tamamlayamamanın sıkıntısını hep yaşayacakmıyım ve bunu yaparken hep tetik de mi olacağım? ''Allahım aklıma mukayyet ol'' diyorum.
Fazla yazmayayım zira sanırım hepimiz bu duyguları ve soruları zaman zaman yaşıyoruz!
Sevgi ve selamlarımla.

Ahmet KAPANCI
AHMET KAPANCI -- 26.03.2015 11:56
ABDESTSİZ EZAN VE CENAZE NAMAZI
Abdülkadir Bey,

Abdest ve cenaze namazı konusundaki açıklamalarınız çok yerinde olmuş. Kaleminize sağlık, yararlandım.
Büyük teyzemin cenazesi Ankara'da Hacı Bayram Camisinden kalkıyordu. Bir görevli gelerek kadınları kenara çekilin diye kovdu. Ne kadar kırıldığımı anlatamam. Oysa anneannemle birlikte çocukken o camiye pek çok kere gitmiştim. Yalnız kalbim değil, anılarım da kırılıp döküldü.
Hristiyanlar kiliselerinde kadın erkek, çoluk çocuk herkesin olmasını ister. Bizde bir söz vardır "Gavur dini gibi sağlam" derler. İşte herkesi kabul ettikleri için cemaatsiz kalmıyorlar. İçinde gavur sözcüğü geçen bu deyişi, dine bağlılığı pekiştirdiği için kullandım. Başka bir amacım yoktur. Tüm dinlere ve dinsizlere saygılıyım.

saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 26.03.2015 11:02
RAVZA-İ MUTAHHARA VE FAHRETTİN PAŞA
Abdülkadir Bey,

İyi ki bunları yazıyorsunuz.Halkımızın bir kısmı bunlardan haberdar değil.Ben de şöyle bir ekleme yapmak isterim.

Vahabilerin başkanı Suud bin Abdülaziz, 1805’de Medine’ye girerek kutsal türbelerin kubbelerini yıkmaya başladı. Halkın yalvarmaları sonunda Hz. Muhammed’in türbesi ellenmedi ama içindeki kıymetli eşya ve mücevherlerin hepsi yağmalandı.Günümüzde Suudi Arabistan kralları bu Vahabi sülalesinden gelmektedir. Mezarlarını isimsiz korlar ama debdebe içinde yaşarlar.

Saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 24.03.2015 13:58
RAVZA-İ MUTAHHARA VE FAHRETTİN PAŞA
Degerli yazar,ne tasaduftur ki kisa bir Umre seyahatinden yeni dondugumuz bir zamanda bu yazinizi okuyoruz.
Medine ve Mescid-i Nebevi gercek anlamda en cok etkilendigimiz ve korundugu icin sukrettigimiz yer oldu.
Mekke ve Kabe ise getirildigi ticari halinden kahroldugumuz,bicare birakilmaktan cok aci duydugumuz yer...

Suudi Kralliginin hergun yeni bir uydurma nedenle binlerce yillik tarihi ve inanclari hirpalamasina sessiz kalan islam toplulugu icinde olmak uzucu...

Ancak Yozgatli hemsehrimiz,rehberimiz Mekke universitesi mezunu Miktad Cakmaz'i uzak topraklarda tanimak ve yardimini almak bizi memnun etti.

Inancla ilgili konularda topluluklar bir araya gelerek radikal kararlar almadiklari surece bu ticari hirs yikimlari devam edecektir ne yazikki...
Sibel Oktay -- 20.03.2015 15:56
BENİM OĞLUM NEDEN ÖLDÜ
Selam hocam yerinde bir tespit AH bir sorgulayabilsek, mesela nedendir kadınlar gününde kadınlarımızın yapmış oldukları gösteriyi protesto ederiz haksız ne tarafları varidi veyahutta haklı mı idilerdi AH bir bilebilsek, Kadın oldukları için sokaklarımızda yalınız neden dolaşamazlar, AH bir sorgulayabilsek. saygılarımla.
mahmut erdem -- 11.03.2015 15:16
NASIL YAZDIM, NİÇİN NEŞRETTİM- SEFER ERONAT
selam hocam okumak gerek diyorum, meclisinde en kalabalık milletvekili ağırlığı olan ilim sen ağlama ben ağlıyorum.gibi. saygılar
mahmut erdem -- 03.03.2015 12:13
NASIL YAZDIM, NİÇİN NEŞRETTİM- SEFER ERONAT
Sayın Abdülkadir bey;
1948-1950 yıllarında Yozgat Valiliği yapan İhsan sabri çağlayangil anılarında O yıllardaki Yozgat'ı şöyle anlatır.Yozgat 10.000 nüfuslu bir köy görünmünde.....
Günümüze bakarak bugünkü Yozgat'ı kıyaslamayı okurlarımıza bırakıyorum selamlar
ismail -- 02.03.2015 23:08
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00