BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 18.10.2018 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
198
Dün
:
4633
Toplam
:
14608601
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
YOZGAT’IN SIĞIRI
capanoglukadir@yahoo.com.tr


Değerli okurlar, bu yazımda, benim çocukluk hatta ilk gençlik yıllarımdan anılarımdan kalan bir sosyal olayı bizden genç kuşaklara becerebildiğim kadarı ile anlatmak istedim.

Sığır denilince genelde inek ve öküz gibi büyükbaş hayvanlar akla gelir. Ama benim çocukluğumda sığır, Yozgat’ı bir baştan bir başa geçen yüzlerce inek, öküz ve camızlardan oluşmuş büyükbaş bir havyam sürüsü akla gelir.

Cennetmekân babamın memuriyeti dolayısıyla 1950li, 60lı, 70li yıllarda Yozgat’a yakın Amasya, Niğde, Dinar vs. gibi İç Anadolu’nun il ve ilçelerinde bulunmuştuk. Yozgat’ta yaşadığımız sığır olayı bunların hiç birinde yoktu.

Yozgat’ın çiftçilikle iştigal eden bazı büyük ailelerinin yakın köylerde büyük arazileri vardı. Bazı köylerin tamamı, bazılarının yarısı ve bir kısmı bu ailelerin mülkiyetindeydi. Bu ailelerin köylerde küçük ve büyük baş hayvanları da vardı. Köylerde arazisi olan olmayan herkesin Yozgat’ta büyük bahçeli evleri hatta konakları vardı. Bu büyük bahçeli evlerin bir köşesinde mutlaka tavuklar için yapılmış bir kümes ve atların ve büyükbaş hayvanların barındırıldığı ahırları bulunurdu. Köylerden bir getirisi olmayan bu ailelerin de ahırlarında en azından sağmalık bir adet ineği ya da camızı vardı. Bunlardan elde edilen süt, çocukları ya da torunları beslerdi.

Dedem Ceritzade Şükrü Efendinin Mutafoğlu mahallesinde köprünün başındaki evinin ahırında da bir tanesi mutlaka camız olmak şartı ile birkaç büyükbaş hayvanı olurdu. Ahırımız biraz büyükceydi (sonra ev oldu) çünkü dedemin özel faytonu için bir çift de at vardı. Dayılı köyünde iki katlı evi, binek olarak kullandığı atını koymak için küçük bir ahırı ve tarlaları vardı ama köyde büyük baş hayvan beslenmezdi.

Gelinlerinin (bizim eşlerimiz) hayran oldukları anneannem sabah 05 de kalkar, iki kız yardımcısı ile ahırdaki hayvanları sağar onları sığıra yetiştirirdi.

Yozgat’ın bu erken sessiz saatinde şehrin konumu itibariyle güney doğusundan kalkarak şehrin merkezinden geçip Şeker Pınara yani kuzey batısına doğru yüzlerce büyükbaş hayvan sokaklardan akarak gelirdi. Sığır sürüsü daha Ali Efendi Camisinin oralardayken sesi bize kadar gelirdi. Koçulunun fırının oraya gelince bizde hayvanları ahırdan çıkarır sürü önümüzden geçerken içine katardık. Katardık derken, koca bir kışı ahırda geçiren zavallı hayvanlar büyük bir keyifle arkadaşlarına katılırlardı.

Bu sığır sürüsünü n geçişi epey bir zaman sürerdi. Hayvan sayısını sorarsanız şimdi tahmin etmem çok zor ama şöyle tarif edebilirim. Bir kere, üç yüzden fazladır ama beş yüz kadar da olabilir mi diye düşünüyorum. Şimdi düşündüğünüz sayıyı dört ile çarpın, bu kadar ayağın kurak geçen yaz günleri nasıl bir toz kaldırdığını hayal edebilirsiniz. Bu toz birde akşam dönüşünde tekrarlanırdı tabi.

Şimdi lütfen Amerikan kovboy filmlerinde kovboy denilen atlı çobanların yönettiği sürüleri gözünüzde canlandırın. Bizim sığır sürüsünün başında bir çoban, tabi yaya olarak. Sürünün boyunca iki yanında yine birkaç çoban ve sonda bir çoban tabi ellerinde asaları ve yanlarında kangal ya da karabaş köpekleri ile. Sığır sürüsü o zamanki Yozgat’ın ancak iki fayton yan yana geçecek genişlikteki sokaklarında akarken eğer sokaktaysanız en yakı evin sokak kapısı kuytuluğuna sığınmanız şarttır. Yoksa vücudunuza ciddi hasarlar alabilirsiniz. Sığır araziye dağılıp otlamaya başlayınca köpekler de gölge buldukları yerlerde şekerleme yaparlardı. Onların asıl görevi akşamüzeri sürüyü toplamaktı. Göz alabildiğince uzaklara dağılan hayvanları o kadar kısa sürede toplarlar ki bu olayı mutlaka yaşamak gerekir.

Bu yüzlerce hayvan henüz betona teslim olmamış Yozgat’ın çevresindeki otlaklarda doyurulduktan sonra havanın kararmasına yakın tekrar şehrin içine doğru sürülürdü.

Kuzenim Halit Çapanoğlu (Amasya da idam edilen Çapanoğlu Halit Bey’in torunu ) şöyle anlatmıştı; “Senin babaannem Esma Hanımefendinin babası Hayrullah Efendi son Osmanlı meclis-i mebus anında milletvekiliyken Yozgat’ın batısında büyük araziler satın almış. O vakitler hiçbir şekilde kullanılmayan bu arazilerde Yozgat sığırının otlatılmasına izin vermiş.” Bknz. http://www.yozgatgazetesi.com/yazarlar.asp?yazar=37&yazi=2390

Akşamüzeri sığırın Yozgat’a dönüşü de muhteşem olurdu. Sığır daha dönmeden Kel Hasan içinde saç örgülü kurabiyeler olan arabası ile gelir bizde para almak için eve koşardık. Sürü daha Şeker Pınarındayken bunu hisseden ahırlardaki buzağılar, malaklar(manda yavrusu) ana özlemi ile bağırmaya başlarlardı. Bizde yola çıkar sığırın gelmesini beklerdik. Sürü evlerin önünden geçerken o evin hayvanı sürüden ayrılır açık tutulan kapıdan içeri girerdi. (Akşam olduğunda eve girmemiz için annelerimiz kaç kere çağırırdı.)

Bu sefer aksi yönde giden sürü yine arkasında büyük bir toz bulutu bırakarak yorgun çobanları ile gözden kaybolurdu.

Bu günkü Yozgat ‘mı? Yumurtayı bile marketten alıyor.

06.10.2018

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
VE… ESKİŞEHİR
Sayin Capanoglu,bizde ancak gecen yil Eskisehir'i gezebilme sansina sahip olduk.Anlattiklariniz sizin gibi dili becerili bir yazarin detaylayabilecegi kadar dogru.Gercek olduguna zaman zaman inanamiyorsunuz.Istenirse en guzeli gerceklesebiliyor.Bizlerde daha iyisi Yozgat'imiza insallah diyelim.
Saygilar.
Sibel Oktay -- 22.10.2013 11:15
KAYBOLAN ÇİVİLER
Sayın A.Kadir Çapanoğlu
Yine güzel bir hikaye. Çocuklukta oluyor böyle yaramazlıklar.Yeterki bir zararı olmasın. Öğretmenlik dönemimizde de ne tatlı yaramaz öğrencilerimiz oldu. Tespitim şudur ki bu yaramaz öğrencilerimin hemen hepide hayatta başarılı oldular. Saygılarımla.
Em. Öğr.Zehra Öztürk -- 05.10.2013 10:45
KAYBOLAN ÇİVİLER
Abdülkadir Bey,
Bir an için, sanki Ömer Seyfettin'in "Kaşağısını" okuyorum sandım. Neyse sonuç güzel bitmiş. Bu yüzden sevindim. Abdülkadir Bey şimdiye kadar okuduğum en güzel yazılarınızdan birisiydi, devamını beklerim. Selamlar ve saygılar.
Abdurrahman Yıldırım -- 03.10.2013 10:11
KAYBOLAN ÇİVİLER
Değerli Hocam. Kaleminiz, üslubunuz ve konularınız o kadar mükemmelki, tüm yazılarınızı okumak için tiryaki ediyor insanı. Size sağlıklı, mutlu ve başarılarla dolu uzun yıllar diliyorum. Ayrıca, o doyumsuz sohbetleriniz için özlemle bekleniyorsunuz. Saygılarımla.
Rıfat ÇAKIR -- 02.10.2013 10:31
KURTLU ARMUTLAR
"Belirli günlerde Yozgat pazarına gidenlerin yolu Kabe yolcusu gibi beklenirmiş." O günleri çok güzel tarif eden bu cümleyi bende not aldım. Zira değerli eğitimci, Yozgat'ın canlı tarihi Yılmaz Göksoy ağabeyim "Yozgat'a 21 km. uzaklıktaki Gökçekışla köyünden sabah 8.00 de Yozgat pazarına yetişmek için horozlar öterken çıkardık" diye anlatırdı. 1960 lı yıllarda Dayılı köyünden gelen köylüler de yaklaşık 15 km. lik yolu ancak üç saatte gelirlerdi, üstleri başları toz içinde. Çok teşekkürler Sayın Sayha.
ABDULKADİR ÇAPANOĞLU -- 29.09.2013 12:01
KURTLU ARMUTLAR
Sayın Çapanoğlu, yukarda ki hikayeyi okuyunca bir benzer hikaye aklıma geldi. Amcamın oğlu Musa Ağbey(Bahçeşehir Muhtarı)ne zaman bir arada meyve yesek her seferinde anlatır. .Eskiden köyde yaşayanlar ayda yılda bir, merkepler ile Yozgat'a alı- verişe giderlermiş. Belirli günlerde Yozgat pazarına gidenlerin yolu Kabe yolcusu gibi beklenirmiş. Yine öyle bir pazar günlerinin biirinde babam pazardan dönüyormuş. Köy dışında inek otlatan köy delikanlıları yolunu kesip hal hatır sormuşlar.Tabi bu arada hediyelerinide ummuşlar.Babam bakışlarından anlayarak daha fazla bekletmemek için eşeğin sırtında yüklü heybeye elini atıp, tüm gençlere birer tane nar çıkarıp uzatmış. "Sıcakta içiniz yanmıştır.Alın bunları yeyin,ciğerleriniz soğusun. Bu meyve buralarda yetişmez.Bende askerlik yaparken Edirnede çok yemiştim. Tadı damağımda kalmıştı. Yozgat pazarında görünce dayanamayıp size hediye olarak aldım" demiş.Özene bezene ikram edilen.Yıllarca tadı damakta kalan hediyeyi alan gençler öyle sevinmişler ki, diğer taraftanda bir an önce gitse de tadına baksak diye acele ediyorlarmış.(Edep usulü getirilen şey veren kişi karşısında yenmezmiş.)Babam yükünü alıp yola koyulur koyulmaz,ellerindeki elmaya benzeyen meyveye hemen diş geçirip, büyük bir iştahla ısırmışlar. Aynı anda ısırılan narlar, aynı anda karşıdaki kara taşa öyle bir fırlatılmış ki...Bir taraftan ağızlarını ellerinin tersiyle siliyor, diğer taraftan Babamın arkasından "Zehir mi getirdi be emmiiiii?" Diye bas bas bağırıyorlarmış. Gençlerden biri, toprağa karışan tanelere bakarak,"oğlum, bunun içindeymiş meyvesi diye seslenince... Tüm narlar param parça parçalanarak içinden içci taneleri saçıldığını ve torağa karıştığını farketmişler. Kırmızı taneleri gören gençler anlamış ki kabuklu yenmeyecek. "Yemeyi beceremedik en azından tadı nasıl acaba?" Diye, bikaç taneyi yerden alarak üfletip püfleyip ağzına atan Musa Ağbey, nar'ı fırlattığına çok üzülmüş.Meraklı bakışla bekleyen gençlerde üzülmesin diye tanıdık meyveler üzerinden tarif etmeye çalışmış. Üzüm gibi tatlı, dağ armudu gibi kekremsi,alıç gibi çekirdekli,gördüğünüz gibi it üzümü gibi de kırmızı. Deyince; İçlerinden biri, Yozgat'ın meşhur sövmesiyle "desene k...mun Edirnelileri, bizim dağlarda yetişen meyveleri toplayıp acı kabuğa koymuşlar.Adınıda "nar" diye pazara sürmüşler.
SAYHA -- 28.09.2013 22:11
KURTLU ARMUTLAR
Abdülkadir Bey

Yıllar yıllar önce Aydın'a görümcemi ziyarete gitmiştim. İlk defa gördüğüm bu şehir yaz ayında dayanılmaz derecede sıcaktı. Bu kadar sıcak bir yerde bulunduğumu hatırlamıyorum. Şehrin kenarında geniş incir bahçeleri vardı. Aydının yerlisi olan bir hanıma "İnciri çok severim ama şehrin sıcağı dayanılmaz" dedim. Bu hanım sanki sıcağa nazar etmişim gibi heyecanla "Yoo, öyle demeyin! Bu sıcak olmasa yemişlerimiz nasıl olacak?" dedi. Demek ki incir önemli gelirleri, sıcak da baş tacıydı.

Selam ve saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 24.09.2013 22:25
BÜYÜK SEL
Sayın A. Kadir Çapanoğlu
Yazınızı okurken gözyaşlarıma hâkim olamadım. Geçmişte Yozgat’ta yaşanan bu acı olay hakkında hiçbir bilgim yoktu. Yazınız bir belge niteliğinde olmuş sizi kutlarım. İnşallah bundan sonra ilgililer duyarlı olur dere yataklarına inşaat yaptırmazlar. Yazılarınızı zevkle takip ediyorum. Elinize yüreğinize sağlık.
Em. Öğr.Zehra öztürk -- 22.09.2013 21:46
BÜYÜK SEL
Çok duygulu ve acıklı bir öykü Abdülkadir bey..Bir solukta okudum..Ellerinize sağlık..Syg.
serap -- 22.09.2013 00:02
BÜYÜK SEL

ÇOK DEĞERLİ AG.ÇAPANOĞLU;
ÇOK SEVDİĞİM BİR YOZGAT TÜRKÜSÜNÜN ÇOK AMA ÇOK ACIKLI ÖYKÜSÜNÜ ZATINIZIN YAZISIYLA ÖĞRENMİŞ OLDUM. ÇOK TEŞEKKÜR EERİM.
YOZGAT'IMIZIN COĞRAFİ YAPISI GEREĞİ BU YAĞMUR SULARI SORUN OLMAYA YILLARCA DEVAM ETMİŞTİR.
DERE YATAKLARINDA HALEN BİR ÇOK YAPILAŞMA MEVCUTTUR.
ALLAH GEÇMİŞTEKİ ELİM DOĞA OLAYINI KİMSELERE YAŞATMASIN. YETKİLİLERDE GEÇMİŞTEN DERS ÇIKARSINLAR DERİM.SELAMLAR SEVGİLER, SAYGILAR. V. KARACA/MUĞLA

VEYSEL KARACA -- 18.09.2013 11:19
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00