BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 22.01.2019 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
220
Dün
:
4633
Toplam
:
15488768
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
YOZGAT’IN SIĞIRI
capanoglukadir@yahoo.com.tr


Değerli okurlar, bu yazımda, benim çocukluk hatta ilk gençlik yıllarımdan anılarımdan kalan bir sosyal olayı bizden genç kuşaklara becerebildiğim kadarı ile anlatmak istedim.

Sığır denilince genelde inek ve öküz gibi büyükbaş hayvanlar akla gelir. Ama benim çocukluğumda sığır, Yozgat’ı bir baştan bir başa geçen yüzlerce inek, öküz ve camızlardan oluşmuş büyükbaş bir havyam sürüsü akla gelir.

Cennetmekân babamın memuriyeti dolayısıyla 1950li, 60lı, 70li yıllarda Yozgat’a yakın Amasya, Niğde, Dinar vs. gibi İç Anadolu’nun il ve ilçelerinde bulunmuştuk. Yozgat’ta yaşadığımız sığır olayı bunların hiç birinde yoktu.

Yozgat’ın çiftçilikle iştigal eden bazı büyük ailelerinin yakın köylerde büyük arazileri vardı. Bazı köylerin tamamı, bazılarının yarısı ve bir kısmı bu ailelerin mülkiyetindeydi. Bu ailelerin köylerde küçük ve büyük baş hayvanları da vardı. Köylerde arazisi olan olmayan herkesin Yozgat’ta büyük bahçeli evleri hatta konakları vardı. Bu büyük bahçeli evlerin bir köşesinde mutlaka tavuklar için yapılmış bir kümes ve atların ve büyükbaş hayvanların barındırıldığı ahırları bulunurdu. Köylerden bir getirisi olmayan bu ailelerin de ahırlarında en azından sağmalık bir adet ineği ya da camızı vardı. Bunlardan elde edilen süt, çocukları ya da torunları beslerdi.

Dedem Ceritzade Şükrü Efendinin Mutafoğlu mahallesinde köprünün başındaki evinin ahırında da bir tanesi mutlaka camız olmak şartı ile birkaç büyükbaş hayvanı olurdu. Ahırımız biraz büyükceydi (sonra ev oldu) çünkü dedemin özel faytonu için bir çift de at vardı. Dayılı köyünde iki katlı evi, binek olarak kullandığı atını koymak için küçük bir ahırı ve tarlaları vardı ama köyde büyük baş hayvan beslenmezdi.

Gelinlerinin (bizim eşlerimiz) hayran oldukları anneannem sabah 05 de kalkar, iki kız yardımcısı ile ahırdaki hayvanları sağar onları sığıra yetiştirirdi.

Yozgat’ın bu erken sessiz saatinde şehrin konumu itibariyle güney doğusundan kalkarak şehrin merkezinden geçip Şeker Pınara yani kuzey batısına doğru yüzlerce büyükbaş hayvan sokaklardan akarak gelirdi. Sığır sürüsü daha Ali Efendi Camisinin oralardayken sesi bize kadar gelirdi. Koçulunun fırının oraya gelince bizde hayvanları ahırdan çıkarır sürü önümüzden geçerken içine katardık. Katardık derken, koca bir kışı ahırda geçiren zavallı hayvanlar büyük bir keyifle arkadaşlarına katılırlardı.

Bu sığır sürüsünü n geçişi epey bir zaman sürerdi. Hayvan sayısını sorarsanız şimdi tahmin etmem çok zor ama şöyle tarif edebilirim. Bir kere, üç yüzden fazladır ama beş yüz kadar da olabilir mi diye düşünüyorum. Şimdi düşündüğünüz sayıyı dört ile çarpın, bu kadar ayağın kurak geçen yaz günleri nasıl bir toz kaldırdığını hayal edebilirsiniz. Bu toz birde akşam dönüşünde tekrarlanırdı tabi.

Şimdi lütfen Amerikan kovboy filmlerinde kovboy denilen atlı çobanların yönettiği sürüleri gözünüzde canlandırın. Bizim sığır sürüsünün başında bir çoban, tabi yaya olarak. Sürünün boyunca iki yanında yine birkaç çoban ve sonda bir çoban tabi ellerinde asaları ve yanlarında kangal ya da karabaş köpekleri ile. Sığır sürüsü o zamanki Yozgat’ın ancak iki fayton yan yana geçecek genişlikteki sokaklarında akarken eğer sokaktaysanız en yakı evin sokak kapısı kuytuluğuna sığınmanız şarttır. Yoksa vücudunuza ciddi hasarlar alabilirsiniz. Sığır araziye dağılıp otlamaya başlayınca köpekler de gölge buldukları yerlerde şekerleme yaparlardı. Onların asıl görevi akşamüzeri sürüyü toplamaktı. Göz alabildiğince uzaklara dağılan hayvanları o kadar kısa sürede toplarlar ki bu olayı mutlaka yaşamak gerekir.

Bu yüzlerce hayvan henüz betona teslim olmamış Yozgat’ın çevresindeki otlaklarda doyurulduktan sonra havanın kararmasına yakın tekrar şehrin içine doğru sürülürdü.

Kuzenim Halit Çapanoğlu (Amasya da idam edilen Çapanoğlu Halit Bey’in torunu ) şöyle anlatmıştı; “Senin babaannem Esma Hanımefendinin babası Hayrullah Efendi son Osmanlı meclis-i mebus anında milletvekiliyken Yozgat’ın batısında büyük araziler satın almış. O vakitler hiçbir şekilde kullanılmayan bu arazilerde Yozgat sığırının otlatılmasına izin vermiş.” Bknz. http://www.yozgatgazetesi.com/yazarlar.asp?yazar=37&yazi=2390

Akşamüzeri sığırın Yozgat’a dönüşü de muhteşem olurdu. Sığır daha dönmeden Kel Hasan içinde saç örgülü kurabiyeler olan arabası ile gelir bizde para almak için eve koşardık. Sürü daha Şeker Pınarındayken bunu hisseden ahırlardaki buzağılar, malaklar(manda yavrusu) ana özlemi ile bağırmaya başlarlardı. Bizde yola çıkar sığırın gelmesini beklerdik. Sürü evlerin önünden geçerken o evin hayvanı sürüden ayrılır açık tutulan kapıdan içeri girerdi. (Akşam olduğunda eve girmemiz için annelerimiz kaç kere çağırırdı.)

Bu sefer aksi yönde giden sürü yine arkasında büyük bir toz bulutu bırakarak yorgun çobanları ile gözden kaybolurdu.

Bu günkü Yozgat ‘mı? Yumurtayı bile marketten alıyor.

06.10.2018

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
BİR KORKU, BİR DEDİKODU
Sayın Çapanoğlu,Yine harika bir hikaye okumuş olduk.Yaşadığımız yerlerin geçmişteki halleri nasıldı, niceydi? Bilemiyoruz.Ne yazık ki, bedenin ömrü dolmuş oluyor fakat, insanoğlu ruhu da modernleşmek adına öldürmeyi beceriyor. Keşke geçmişten birşeyler günümüze bırakılmış olsaydı, geçmişin ruhu geleceğe yansımış olurdu.Kaleminizle mekanlar ruh kazanıyor, geçmişten geleceğe altın uçlu kaleminizle altın taşlar örerek kaybolan köprüleri kurmaya çalıştığınızı düşünüyorum. Ömrü olan geleceğin yolcusudur.Asıl geçmişe yolculuk yaptırabilecek, geçmişe taşıyabilecek,geçmişten geleceğe bişeyler aktarabilecek ehil bir kaptanın yolcusu olmak tercihimdir.

Bu yüzden yazılarınızın mübtelasıyım.

Saygılar Hürmetler...
SUZAN -- 22.08.2013 00:02
ATÇALI KEL VE YAĞDERELİ SİNANOĞLU EFE
"Ankara, 11 Haziran 1920 Aydın ve Havalisi Kuvayi Milliye Umum Kumandanı Demirci Mehmet Efe kardeşime:

Kahraman efelerinizi size gönderiyorum. Aydın'ın bu doğru özlü ve fedakar evlatları, Bolu ve Düzce havalisinde memleketimizi gavurların esaretine düşürmeye çalışan hainleri pek kahramanca ve fedakarca bastırdılar. Vatanımıza büyük hizmetler ifa ettiler. Allah iki cihanda aziz etsin. Kendilerine ve umum kumandanları olan zat-i alinize Büyük Millet Meclisi'nin kalbi ve samimi teşekküratini takdim eder, gözlerinizden öperim. Kardeşim efendim..."

İmza: Büyük Millet Meclisi Reisi

Mustafa Kemal Atatürk
Em. Öğr. Zehra Öztürk -- 29.07.2013 11:49
OSMANLIDA MÜLTEZİMLİK VE ANADOLU’M
Dilde güzel, sözde güzel, yazan özde güzel.
özün hası yiğitte olur,bizim yiğitlere selam olsun
mahmut erdem -- 17.07.2013 12:02
OSMANLIDA MÜLTEZİMLİK VE ANADOLU’M
Degerli Abdulkadir bey,

Yozgat tarihi derken sanki Anadolu tarihinin kendisi geliyor akillara sizin buyuk arastirma sonucu yazdiginiz bu kose yazilarindan sonra.. Ellerinize saglik.

Hasan Oktay -- 17.07.2013 02:15
OSMANLIDA MÜLTEZİMLİK VE ANADOLU’M
Kültürünü, tarihini iyi bilmeyen ulusların coğrafi sınırlarını düşmanları çiziyor. Çapanoğlu isyanlarını hep merak ederdim. Elinize sağlık.
Etem ORUÇ -- 15.07.2013 21:57
OSMANLIDA MÜLTEZİMLİK VE ANADOLU’M
Soygun aynen devam ediyor. Aşırı lükslerine para yetmiyor, vasıtalı ve de vasıtasız vergilerle tüm millet soyuluyor.Dünyanın en pahalı benzin ve mazotunu boşuna almıyoruz.O zaman da soyulan ahali ses çıkaramıyordu şimdi de. Gezi olmasaydı, kimsenin ayılacağı yoktu.Anadolu isyanları gibi, bıçak kemiğe dayandı. Gezi bahane oldu. İktidar kendi kazdığı kuyuya düştü. Tüm bu yaşadıklarımıza ragmen toplumun ancak yüzde yirmisi neler olup bittiğinin farkına vardı.Büyük çoğunluk hala uyuyor. Üniversitelerin açılmasıyla tüm Türkiye uyanır.Hükümet böyle tırmandırmaya devam ederse sonbahar ile birlikte ne toma yeter ne de gaz. Bu kış çok zor geçecek...
Rauf Aktolga -- 15.07.2013 18:26
İKİ OLAY İKİ ANI
Değerli Kuzenim Abdulkadir,

Eskilere dönük bu gibi hatıraları dile getirmen ve değerli kaleminle yazman inan bizleri çok mutlu ediyor.

Hele Belediye Başkanlarından Cevdet Dündar Beyin bir toplantıda, söze girerek “Albayım, Çapanoğulları devlete isyan filan etmediler, bu tabir yanlıştır. 1920 yılında hâlâ İstanbul’da padişah ve saltanat vardı yani devlet oradaydı" diye yazarak bunun bir isyan olmadığını aydınlatman beni çok mutlu etti.

Kuşadası'ndan Selamlar
M. Celalettin Çapanoğlu
Celalettin Çapanoğlu -- 14.07.2013 12:15
YOZGAT ÇAPANOĞLU CAMİİ VAİZ KÜRSÜSÜ
Cehaletin,bilgisizliğin,görgüsüzlüğün bu kadarına pes demekten başka bir şey diyemiyorum.
Leyla -- 05.07.2013 20:03
YOZGAT ÇAPANOĞLU CAMİİ VAİZ KÜRSÜSÜ
Nasıl demeliyim,ki birtoplumun kökü biryerlerde kazılı olmalı,ki onu kolay söküp atamasınlar.Kazdıkça buramburam nesil ve ecdad fışkırmalı. Ne demişler asil asmaz bal kokmaz,kokarise yağ kokar aslı katıktır. Diyen ne güzel demiş diline sağlık,dost seninde kalemine kuvet,selamlar.
Mahmut ERDEM -- 05.07.2013 13:13
1957 GAZİANTEP OLAYLARI VE YOZGAT
Sayın A.Kadir Çapanoğlu
Bu yazınızı da ilgi ile okudum, okurken de o günleri bir kere daha yaşadım. Mehlika hanımefendinin yazdığı gibi zaten tek olan radyoda tüm programlar kaldırılmıştı. Sabahtan akşama Demokrat Partinin Vatan cephesine kaydolanların ismi okunuyordu. Mezar taşlarının üzerindeki isimlerden tutun da hayali aile isimlerine kadar. Bunların içinde üç beş yaşındaki bebelerde vardı. Rahmetli Menderes halkı kandırıyorum zannediyordu ama asıl etrafındakiler onu kandırıyordu. O zamanda çok üzücü olaylar yaşandı şimdi bile onları yeniden hatırlamak istemiyorum. Ama o devrin en renkli siması rahmetli Osman Bölükbaşı idi. O radyoda konuşacağı zaman ben her işimi bırakır onu dinlerdim. Çok hızlı ve heyecanlı konuşurdu. Asla boş konuşmaz, konuşması sırasında bavullar dolusu belgeler çıkarırdı. Menderes onunla başa çıkmayınca milletvekili olduğu Kırşehir’i il olmaktan çıkarıp ilçe yapmıştı. Bununla da yetinmedi hapse attırdı. Rahmetli İsmet Paşa da ziyarete gidip gönlünü almıştı. Konuşmasını ilgi ile dinlerdim ama asıl beklediğim konuşmanın sonu idi. Oy pusulasında mühür’ü nereye bacağımızı şöyle tarif ederek bitirirdi. “ Muhterem vatandaşlarım millet partisinin rumuzu kartaldır. Mühür’ü kartala basın.” Saygılar sunarım.
Em.Öğr. Zehra Öztürk -- 25.06.2013 09:48
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00