BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 21.05.2019 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
228
Dün
:
4633
Toplam
:
16393266
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
YOZGAT’IN SIĞIRI
capanoglukadir@yahoo.com.tr


Değerli okurlar, bu yazımda, benim çocukluk hatta ilk gençlik yıllarımdan anılarımdan kalan bir sosyal olayı bizden genç kuşaklara becerebildiğim kadarı ile anlatmak istedim.

Sığır denilince genelde inek ve öküz gibi büyükbaş hayvanlar akla gelir. Ama benim çocukluğumda sığır, Yozgat’ı bir baştan bir başa geçen yüzlerce inek, öküz ve camızlardan oluşmuş büyükbaş bir havyam sürüsü akla gelir.

Cennetmekân babamın memuriyeti dolayısıyla 1950li, 60lı, 70li yıllarda Yozgat’a yakın Amasya, Niğde, Dinar vs. gibi İç Anadolu’nun il ve ilçelerinde bulunmuştuk. Yozgat’ta yaşadığımız sığır olayı bunların hiç birinde yoktu.

Yozgat’ın çiftçilikle iştigal eden bazı büyük ailelerinin yakın köylerde büyük arazileri vardı. Bazı köylerin tamamı, bazılarının yarısı ve bir kısmı bu ailelerin mülkiyetindeydi. Bu ailelerin köylerde küçük ve büyük baş hayvanları da vardı. Köylerde arazisi olan olmayan herkesin Yozgat’ta büyük bahçeli evleri hatta konakları vardı. Bu büyük bahçeli evlerin bir köşesinde mutlaka tavuklar için yapılmış bir kümes ve atların ve büyükbaş hayvanların barındırıldığı ahırları bulunurdu. Köylerden bir getirisi olmayan bu ailelerin de ahırlarında en azından sağmalık bir adet ineği ya da camızı vardı. Bunlardan elde edilen süt, çocukları ya da torunları beslerdi.

Dedem Ceritzade Şükrü Efendinin Mutafoğlu mahallesinde köprünün başındaki evinin ahırında da bir tanesi mutlaka camız olmak şartı ile birkaç büyükbaş hayvanı olurdu. Ahırımız biraz büyükceydi (sonra ev oldu) çünkü dedemin özel faytonu için bir çift de at vardı. Dayılı köyünde iki katlı evi, binek olarak kullandığı atını koymak için küçük bir ahırı ve tarlaları vardı ama köyde büyük baş hayvan beslenmezdi.

Gelinlerinin (bizim eşlerimiz) hayran oldukları anneannem sabah 05 de kalkar, iki kız yardımcısı ile ahırdaki hayvanları sağar onları sığıra yetiştirirdi.

Yozgat’ın bu erken sessiz saatinde şehrin konumu itibariyle güney doğusundan kalkarak şehrin merkezinden geçip Şeker Pınara yani kuzey batısına doğru yüzlerce büyükbaş hayvan sokaklardan akarak gelirdi. Sığır sürüsü daha Ali Efendi Camisinin oralardayken sesi bize kadar gelirdi. Koçulunun fırının oraya gelince bizde hayvanları ahırdan çıkarır sürü önümüzden geçerken içine katardık. Katardık derken, koca bir kışı ahırda geçiren zavallı hayvanlar büyük bir keyifle arkadaşlarına katılırlardı.

Bu sığır sürüsünü n geçişi epey bir zaman sürerdi. Hayvan sayısını sorarsanız şimdi tahmin etmem çok zor ama şöyle tarif edebilirim. Bir kere, üç yüzden fazladır ama beş yüz kadar da olabilir mi diye düşünüyorum. Şimdi düşündüğünüz sayıyı dört ile çarpın, bu kadar ayağın kurak geçen yaz günleri nasıl bir toz kaldırdığını hayal edebilirsiniz. Bu toz birde akşam dönüşünde tekrarlanırdı tabi.

Şimdi lütfen Amerikan kovboy filmlerinde kovboy denilen atlı çobanların yönettiği sürüleri gözünüzde canlandırın. Bizim sığır sürüsünün başında bir çoban, tabi yaya olarak. Sürünün boyunca iki yanında yine birkaç çoban ve sonda bir çoban tabi ellerinde asaları ve yanlarında kangal ya da karabaş köpekleri ile. Sığır sürüsü o zamanki Yozgat’ın ancak iki fayton yan yana geçecek genişlikteki sokaklarında akarken eğer sokaktaysanız en yakı evin sokak kapısı kuytuluğuna sığınmanız şarttır. Yoksa vücudunuza ciddi hasarlar alabilirsiniz. Sığır araziye dağılıp otlamaya başlayınca köpekler de gölge buldukları yerlerde şekerleme yaparlardı. Onların asıl görevi akşamüzeri sürüyü toplamaktı. Göz alabildiğince uzaklara dağılan hayvanları o kadar kısa sürede toplarlar ki bu olayı mutlaka yaşamak gerekir.

Bu yüzlerce hayvan henüz betona teslim olmamış Yozgat’ın çevresindeki otlaklarda doyurulduktan sonra havanın kararmasına yakın tekrar şehrin içine doğru sürülürdü.

Kuzenim Halit Çapanoğlu (Amasya da idam edilen Çapanoğlu Halit Bey’in torunu ) şöyle anlatmıştı; “Senin babaannem Esma Hanımefendinin babası Hayrullah Efendi son Osmanlı meclis-i mebus anında milletvekiliyken Yozgat’ın batısında büyük araziler satın almış. O vakitler hiçbir şekilde kullanılmayan bu arazilerde Yozgat sığırının otlatılmasına izin vermiş.” Bknz. http://www.yozgatgazetesi.com/yazarlar.asp?yazar=37&yazi=2390

Akşamüzeri sığırın Yozgat’a dönüşü de muhteşem olurdu. Sığır daha dönmeden Kel Hasan içinde saç örgülü kurabiyeler olan arabası ile gelir bizde para almak için eve koşardık. Sürü daha Şeker Pınarındayken bunu hisseden ahırlardaki buzağılar, malaklar(manda yavrusu) ana özlemi ile bağırmaya başlarlardı. Bizde yola çıkar sığırın gelmesini beklerdik. Sürü evlerin önünden geçerken o evin hayvanı sürüden ayrılır açık tutulan kapıdan içeri girerdi. (Akşam olduğunda eve girmemiz için annelerimiz kaç kere çağırırdı.)

Bu sefer aksi yönde giden sürü yine arkasında büyük bir toz bulutu bırakarak yorgun çobanları ile gözden kaybolurdu.

Bu günkü Yozgat ‘mı? Yumurtayı bile marketten alıyor.

06.10.2018

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
Eski Yozgat’tan İnsan Manzaraları
Abdülkadir Bey
Anneannemin çocukluğunda (1905'li yıllar olabilir)Yozgat'ta görkemli düğünler Osmanlı Hükümeti tarafından yasaklanmış. Bu belki diğer bazı şehirleri de kapsıyordu.
Anneannem ablasının (baba bir anne ayrı kardeşi) çokça olan çeyizlerini, biz çocuklar gece gece gizlice damat evine taşıdık demişti. Hatta kızlarını evlendirmek için yasağın kalkmasını bekleyenler olmuş.
Saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 30.04.2012 07:54
SAMİZDAT’DAN AMİSTAD’A
Abdülkadir Bey

Umarım ülkemde kitapların Samizdat'sız yayımlandığı günleri de görürüm.Gençken ev hanımı komşumuzdan alarak okuduğum ve sonra iade ettiğim Mikhail Sholokhov'un Durgun Don adlı dört ciltlik kitabı beni çok etkilemişti. O sırada 1970 darbesini yaşadık. Bu hanım, bu kitabı sobada yakacağını, istersem bana verebileceğini ancak, kitap bende bulunursa kendisinden aldığımı kimseye söylemememi istedi. Ben de kitabı güzelce sararak, kömürlükteki kömürleri iyice deştim ve paketi oraya gömdüm. Oysa hala o kitapta ne sakınca var anlamış değilim.
Yazmanın ve okumanın hala Samizdat'lı olduğu ülkem, yazma ve okuma yasaklı olursa nasıl aydınlanır. Namık Kemal'i de Magosa zindanlarında üç yıl çürütmüşlerdi. Adı geçtiği anda, onu aydınlık ve güzel yüzü ile hemen hatırlamamızı engelleyebildiler mi?

Saygılarımla
Mehlika Filiz Ulusoy -- 25.04.2012 10:51
SAMİZDAT’DAN AMİSTAD’A
Bu yazınız üzerine hemen bi kitapcıya gidip eseri aldım.okumaya başladım.size de teşekkür bir görev kabul edip bu maili yolladım.saygılarımla..
Günseli -- 22.04.2012 16:08
SAMİZDAT’DAN AMİSTAD’A
Benim de cok etkilendigim bir filmdi.Cok guzel ozetlemissiniz.Tarihin donusumlerine gore degerlendirmeler de degisiyor olabilir.Bunu farkedebilmek acisindan da tavsiye ederim.
Sibel Manacioglu Oktay -- 16.04.2012 18:12
Yaşanmış bir olay, At Hüsne’nin hikâyesi
Yazılarınıza tiryaki olan bir oukurunuz olarak sizden yozgatın tarihine dair mühim dökümanları ve böyle yaşanmış hadiseleri öğrenmek istiyoruz.Bilhassa Yazılarınızda verdiğiniz bilgilerle bir boşluğu doldurduğunuzu belirtmek isterim.selamlar.
Semih -- 16.04.2012 08:45
Yaşanmış bir olay, At Hüsne’nin hikâyesi
ne hazin bir durumdur ki,yozgat insanına ait bu neviden yaşanmış olaylar veya menkıbeler ne kitaplarda ne de gazetelerde yayınlanmamıştı.siz bu manada noksanlıkları gidermektesiniz.teşekkürlar...
Mehfaret -- 11.04.2012 12:44
4 Nisan Deniz Şehitleri Günü ve Dumlupınar faciası
sayın yazar,yazılarınızı büyük bir zevkle takip ediyorum.kaleminize sbağlık...
Rasim -- 09.04.2012 09:27
4 Nisan Deniz Şehitleri Günü ve Dumlupınar faciası
Sevgili Çapanoğlu; Yazılarınızdaki uslup, Akıcılık, ve anlatım, ne yalan söyleyeyim, benim gibi bir romanı basılmış, 3 gazeteye köşe yazmış biri olarak oldukça kıskandım. Genelde çok uzun yazılar insanları sıkar ve yarım bırakır okumazlar. Fakat sizin, anlatım benzersizliği içerisinde, akıcı hale gelen yazılarınızı yarım bırakmak pek mümkün olmuyor. En azından ben öyle hissettim. Başarılarınızın devamını diliyorum. Saygı ve sevgilerimle...
Raşit Kabataş -- 06.04.2012 22:50
Ataköy’de kızıl tüylü horoz
Ağabey, ellerine sağlık. Yozgat yazıların çok güzeldi ama bu başka bir güzel olmuş. Köşe yazarlığına daha erken başlamalıymışsın. İçtenliğini ve duygularını satırlara aktarabilmeni gerçekten yürekten kutluyorum. Sen yazmaya, biz de okumaya devam... Sevgiyle, sağlıkla.
Bülent Cerit -- 02.04.2012 14:04
Ataköy’de kızıl tüylü horoz
Sayın Abdülkadir Bey.Hani bilinen bir söz vardır.Hayvanları tanıdıkça insanlardan uzaklaştım diye.Yazınızı okurken ben farkında olmadan yaşadığım kendi çocukluğumu düşündüm,çok duygulandım. İçimden geçenleri buraya yazmaya terbiyem müsait değil onun için o bahsi geçiyorum.Hayvanları sevmeyen bu insanın komşuları ile ilişkisi nasıl acaba onu çok merak ettim.
BOZOKLU BOZKURT -- 31.03.2012 13:39
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
 
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00