BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 24.09.2017 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
175
Dün
:
4890
Toplam
:
12983673
SÖZDEN SÖZE Muhsin KÖKTÜRK
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
muhsinkokturk@hotmail.com
Zaman zaman sayfamda Yozgat’a hizmet etmiş birtakım kişilere yer vermekte, bunu bir görev olarak benimsemekte ve bundan da büyük bir mutluluk duymaktayım. Bugün de bir eğitimci, folklor araştırmacısı ve yazar olan Mahmut Işıtman’dan söz edeceğim.

Mahmut Işıtman, 1 Temmuz 1908’de Yozgat’ta doğdu. İlköğrenimini Yozgat’ta, ortaöğrenimini Konya İlk Öğretmen Okulunda tamamladı. 1930’da Ankara ili Beypazarı ilçesinde öğretmenliğe başladı.

Mahmut Işıtman, Konya’da öğrenciyken folklor araştırmalarına başladı. Özellikle edebiyat öğretmeni SadettinNüzhet Ergun’un da yönlendirmesiyle bu alandaki çalışmalarına hız verdi. Yine Konya’da öğrenciyken birkaç arkadaşıyla birlikte “Işık Yolu” adlı bir dergi çıkardı.

1932’de Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Beden Eğitimi Bölümüne girdi, 1935’te burayı bitirdi. Yedek subaylığını yaptıktan sonra Ankara Erkek Lisesine atandı.

Folklor çalışmalarını sürdürdü. Yozgat halk ve divan şairleriyle ilgili eski cönklerden, şairlerin aile ve akrabalarından birçok bilgi edindi. Bu ara cirit oyunlarıyla ilgili araştırmalar yaptı.

1938 yılında Gençlik ve Spor Bayramı’na son kez katılan Atatürk’ün de bulunduğu bayramı yönetmekte gösterdiği üstün başarıdan dolayı 1939’da Millî eğitim Bakanlığınca takdirnameyle ödüllendirildi. 1945’te mesleğindeki üstün başarısından dolayı bir kez daha takdirname aldı.

1954’te Uluslararası İzci Teşkilatının açtığı “WoodBadge İzci Kursu”na gitti. Birinci ve ikinci kısımları pek iyi ile bitirdi. Londra Dünya İzcilik Teşkilatı Merkezinden gönderilen izci işareti ile diplomayı aldı.

1959’da bir yıl için Almanya’ya gönderildi. Oradaki eğitim sistemini inceleyerek bakanlığa uzun bir rapor verdi.

Mahmut Işıtman; “Hizbî (Hüznî), Seyrî, Zeminî, Âşık İfşaî, Âşık Nazî, Sır Kâtibi Âşık Necip, Demlî, Âşık Zarî, Âşık Gamlî, Âşık Gülşanî, Fennî” gibi birçok Yozgatlı şairin yaşamı ve şiirleri hakkında elde ettiği bilgileri “Türk Folklor Araştırmaları” dergisinde yayımlatarak Yozgat kültürüne büyük katkılarda bulundu.

Mahmut Işıtman’ın ne zaman ve nerede öldüğü konusunda elde bir bilgi bulunmamaktadır. (1908 yılında doğduğuna göre öldüğü varsayımıyla böyle bir ifade kullanmaktayım.) Yaptığım araştırmalar sonucunda kendisiyle en son 7 Mayıs 1998’e (90 yaşındayken) yüz yüze ses kaydıyla bir görüşme yapıldığını saptadım. Bu görüşme; Profesör Doktor Mine Göğüş Tan’ın danışmanlığında Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesinde, “Çocukluk Tarihi” adlı lisans ve “Toplumsal Tarihte Çocuk” konulu doktora dersleri alan öğrenciler tarafından gerçekleştirilmiştir. Mahmut Işıtman’la görüşen kişi Mehmet Akif Sözer’dir.

Ses kaydına alınan görüşmede Mahmut Işıtman, bize yaşamı hakkında ilginç bilgiler aktarmaktadır. Bu bilgilere göre, daha altı aylıkken anne ve babası ölür. Çocukluğu Yozgat’ta geçer. İlkokula Yozgat’ın “Taş Mektep” adıyla anılan okulunda başlar. Üzerinde omzundan asmalı, saplı bir çanta; içinde bir defter, bir kurşun kalem ve “Anadolu Yavrususun Kitabı” adlı eski harflerle basılmış bir kitabı vardır…Cumhuriyetin ilan edildiğini okulda öğretmenlerinden öğrenir. Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için izci olarak Ankara’da yapılan törenlere katılır. Orada Atatürk’ü görür.

Atatürk Türkiyesi’nin saygın öğretmenlerinden biri olan Mahmut Işıtman, folklor araştırmacısı kimliğiyle öne çıkmıştır. Yazarın Yozgat kültürüne yaptığı en büyük katkı, Yozgatlı saz ve divan şairlerini gün ışığına çıkarmak olmuştur.

Yeri gelmişken Mahmut Işıtman’ın gün ışığına çıkardığı şairlerden birkaçının şiirine örnekler verelim:

BOZLAK(1)
Bir selam gönderdim canan iline,
Acep şu günlerde yetişir m’ola?
Bülbül de hasrettir gonca gülüne,
Kavuşup da bir kez ötüşür m’ola?

Ölürsem gurbette suyum kim döke?
Nazlı yâri yok ki kefenim dike,
Yârim hasretinle dert çeke çeke,
Açıldı yâreler bitişir m’ola?

Eser bad-ı saba(2) , değer sam(3) gibi,
Var mıdır âlemde olmuş ben gibi?
Vay biçare Nazî yârde sen gibi,
Ciğerinden yanıp tutuşur m’ola?
Âşık Nazî

KOŞMA (4)
Eğer gider isen Bozok iline,
Bir selamım götür vatana bülbül.
Kon bizim bahçenin mahzun gülüne,
Başla benim gibi figana bülbül.

Gönül hastasıyım, hâlim soran yok,
Gam yükün yüklendim hicrandan artık,
Ahbab-ı yarana(5) selam söyle çok,
Bir de başkaca canana bülbül.
…
Böyle imiş alnımızın yazısı,
Vatan muhabbeti, evlat arzusu,
Bekliyor Zarî’nin bunca kuzusu,
Gönülde hemanca(6) bir dane imiş.
Âşık Zarî

KOŞMA (7)
Bir fukara keşf-i keramet (8) olsa,
Müzevir(9) insana ahbap denilir.
Zengin kapısında bir hayvan ölse,
“Eyvah, yazık, gönlü harap!” denilir.”

Fukarayı baş köşeye sürmezler,
İyi yere münasebet görmezler,
Ak sakallı olsa bir yer vermezler,
“Fukara ayağa türap(10) .” denilir.

Fukara durmayıp hizmet yetirse,
Yüklese de gam yükünü götürse,
Zengin, bir mahalden beygir getirse,
“Bu, halis küheylan Arap.” denilir.

Gülşanî çekiyor aşk mihnetini (11),
Kavukçu zenginin eder methini,
Fukara çalkasa bal şerbetini,
“Bal değil, yıllanmış şarap.” denilir.

Âşık Gülşanî

Değerli eğitimci, araştırmacı, yazar MahmutIşıtman’ı Yozgat kültürüne katkılarından dolayı saygıyla anıyorum. Yeni kuşağı da Yozgat kültürünü araştırma ve inceleme konusunda etkin olmaya çağırıyorum. İnanıyorum ki gün ışığına çıkmamış nice kültürel değerimiz var. Hepimize düşen görev, bizi biz yapan bu değerlerimize sahip çıkmaktır.

Dipnotlar:

(1) Âşık Nazî, Mahmut Işıtman, Türk Folklor Araştırmaları Dergisi, Eylül 1969, Cilt 12, Sayı 242, s. 5401, 5402, 5403.
(2) bad-ı saba: Serin ve tatlı esen bahar yeli.
(3) sam: Çölde esen yel, sam yeli.
(4) Âşık Zarî, Mahmut Işıtman, Türk Folklor Araştırmaları Dergisi, Eylül 1968, Cilt 11, Sayı 230, s. 5066-5067.
(5) ahbab-ı yaran: Tüm dostlar.
(6) hemanca: Derhal, çabucak, hiç vakit geçirmeksizin.
(7) Âşık Gülşanî, Mahmut Işıtman, Türk Folklor Araştırmaları Dergisi, Mart 1977, Cilt 17, Sayı 332, s. 7929, 7930.
(8) keşf-i keramet: Keramet (doğa üstü, şaşkınlık yaratan durum) ortaya çıkarma, keramet yaratma. (Şiirde “keramet sahibi” anlamında kullanılmış.)
(9) müzevir: Ara bozucu.
(10) türap: Toprak, toz.
(11) mihnet: Sıkıntı, üzüntü.

11.04.217

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Değerli Okurlar,
Zaman zaman yazılarıma ara verdiğim oluyor. Sanırım yaşlanıyorum. Bu nedenle sık rahatsızlanıyorum. O zaman verimliliğim düşüyor.
Sağ olsun, ne zaman yazılarım arasında yayımlanma aralığı uzasa çok sevgili dostum Abdulkadir Çapanoğlu beni arayıp hatırımı sorar. Bu yaklaşımından dolayı kendisine çok teşekkür ediyorum.
En kısa zamanda yazılarıma yeniden başlayacağım. Bu ara nedeniyle sizlerden özür diliyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum.
Muhsin Köktürk -- 13.05.2017 16:13
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Sayın Verda Aral Gülbay,
Ben emekli Türkçe öğretmeniyim. Eleştiriye sonuna dek saygılıyım. Zaten öyle olması da gerekir. Bu nedenle kırılmam söz konusu değil. Özür dilenecek bir durum da yok ortada. Zaman zaman ben de bir Yozgatlı olarak bazı tutumlarımıza isyan ediyorum. Bunu yazılarımda dile getirdiğim çok oldu.
Kuşkusuz Yozgat'ı ve Yozgatlıyı eleştireceksiniz. Gerektiğinde olumsuz yanları ortaya koyacaksınız. Bundan daha doğal ne olabilir?
Görüşleriniz sizin olduğu kadar bizim için de değerlidir.
Her şey gönlünüzce olsun.
Saygılarımla.
Muhsin Köktürk -- 13.05.2017 16:09
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Selam Muhsin Bey ,cevabınız beni çok üzdü,zira uyuyan sizler değilsiniz ki.ben annelere yazdım galiba atladınız.Bie ata sözü vardır ,''Çiğeri beş para etmeyenler,adam oldu ''denir ya
işte benim sözüm onlara secilene kadar ağamsın ,paşamsın ,derler sonra tanımazlar secmenleri yok dedirler .
Ama sizi kıedımsa özür dilerim .Saygılar.
verda aral gülbay -- 08.05.2017 18:13
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Selam Sayın Muhsin Bey.
Sizi kıracak bir şey söylediğimi zannetmem .Susmak söylemin en çok olduğu andır benim için.Sizler olmasydınız bugün bu şehir olmazdı.Sözlerimde size yada Yozgat'lıyı üzdüyse tekrar özür diliyorum .Biz kızlar kader dedik yozgat'ın tabiriyle dışarılılarla evlendik ,Yapacak fazla bir şeyimiz olmadı Yozgat için .Babam hep bize doğduğumuz şehri karnımızın doyduğu bu yere ihanet etmemeyi öğretti.
sizlere ve tüm hemsehrilerime sonsuz saygılar.
verda aral gülbay -- 07.05.2017 15:01
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Kültürü folklörü ve insanları ayrıcalıklı olan harika bir şekirde doğmak benim için onur.
Türkülerinde yaşanmışlıklar üzüntüler ,sevgiler aşk olan bir şehirdir ,Yozgat .hepimizin kanına işlemiş olan bu duygular bizleri biraz olsun şiire ulaştırmıştır.
Saygılar .
verda aral gülbay -- 07.05.2017 14:47
YOZGATLI FOLKLOR ARAŞTIRMACISI MAHMUT IŞITMAN
Sn.Verda Aral Gülbay 06.04.2017 tarihli diğer mesajınız Serbest Kürsüye aktarılmıştır..
Bilginize..
Yozgat Gzt.
Adınız ve Soyadınız -- 11.04.2017 19:46
YOZGATLICA BİR SÖYLEŞİ
Sayın Verda Aral Gülbay,
Yorumumda bir noktayı atlamışım. Eklemezsem kendimle çatışırım. Neden suskun olduğumuzu söylüyorsunuz yorumunuzun bitiminde. Bu düşüncenizi benim sayfamda paylaştığınız için alınmadım desem yalan olur. Diğer yazılarımı okursanız Yozgat'la ilgili konularda suskun ve duyarsız olmadığımı görürsünüz.
Saygılarımla.
Muhsin Köktürk -- 10.04.2017 15:29
YOZGATLICA BİR SÖYLEŞİ
Sayın Verda Aral Gülbay
Duygu yüklü dizelerinizi okudum. Belli ki Yozgat'a karşı derin bir özlem içindesiniz. Yazdıklarınıza bakılırsa yurt dışındasınız. Yurt içinde olsanız şimdiye dek bu özleminizi giderirdiniz sanırım.
Yozgat bildiğiniz gibi. Hızlı bir kentleşme var, ama Yozgat o eski doğal Yozgat değil artık. O bağlı bahçeli evlerin yerini çirkin apartmanlar aldı. Tren şimdilik Yerköy'de duruyor. Yolu ne zaman düşer Yozgat'a bilinmez.
Yozgatlı yine üvey evlat. Ama bundan pek yakındığını sanmıyorum hemşehrilerimin. Bunu bir yazgı olarak algılıyorlar gibi geliyor bana. Ama ben Yozgat'ın üvey evlatlığı hak etmediğini düşünenlerdenim. Onca üst kademede görev alan siyasetçimiz olmasına karşın bir arpa boyu yol alamadı Yozgat'ımız.
"Akılsız baştan sefil taban ne çeker." demiş atalarımız. Eee, işte böyle, "Ne ekersen onu biçersin."
Muhsin Köktürk -- 10.04.2017 15:24
YOZGATLICA BİR SÖYLEŞİ
Sn.Verda Aral Gülbay y06.04.2017 tarihli diğer mesajınız Serbest Kürsüye aktarılmıştır..
Bilginize..
Yozgat Gzt.
Verda aral gülbay -- 06.04.2017 12:45
YOZGATLICA BİR SÖYLEŞİ
Selamlar olsun hemşehrilerime.
Bir soruyla başlamak isterim .tren geldi mi ?Yozgat'a.
Yine ben geldim nasılsınız ,ben burada hep üzüntü içinde bakıyorum memleketimin haline,neler oluyor diye.ama hala yerimizdesaymak şöyle dursun geriye gidiyoruz.Sözüm kadın arkadaşlarıma ,eteklerinizi toplayıp çocuklarınızı uyandırın lütfen .Bana kızabilirsiniz ama bunu yapmak zorundasınız.
sevgiler hepinize.
verda aral gülbay -- 06.04.2017 12:30
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
1
 
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00